Bài 1: Trên dòng Ka Long
(Banduong.vn) - Hơn 11h, trời mưa như trút nước, phải rất khó khăn chúng tôi mới tiếp cận được các tàu thuyền mưu sinh bằng nghề chở thuê ở biên giới Việt - Trung trên sông Ka Long. Những chiếc tàu cũ kỹ, hoen rỉ trọng tải 10 – 15 tấn với đầy rẫy những rủi ro.

Tàu, thuyền tấp nập chở hàng hóa trên sông Ka Long

Đang lúi húi sửa chân vịt chiếc tàu mang biển hiệu QN-0991, thấy có khách, lái tàu Nguyễn Văn Quý (Quảng Ninh) mắt đảo điên, hất hàm hỏi: “Xuống đây có chuyện gì?”. Chẳng giấu, tôi nói thẳng mình là nhà báo, muốn tìm hiểu về công tác đảm bảo trật tự ATGT đường thủy. Thấy vậy, Quý vội thanh minh, mình chỉ là dân chở thuê, làm theo lệnh chủ, cuối tháng thì được trả lương, còn ăn uống hàng ngày chủ bao tất. Quý tâm sự: “Mỗi tháng làm việc được trả công 3 - 4 triệu đồng, nếu công việc làm ăn xuôi chèo mát mái, có thể được bồi dưỡng thêm. Làm nghề chở thuê ở vùng biên thường rất phức tạp, cạnh tranh không lành mạnh nên hay xảy ra xô xát. Nhưng hầu hết tại các cảng đều có luật riêng, những người hành nghề đơn lẻ khó có thể tồn tại mưu sinh”. Ngồi kế bên, Đinh Văn Thắng (26 tuổi, quê Hà Nam) cho biết: “Em làm nghề lái tàu ở Móng Cái đã được 6 năm, nhưng mãi vẫn không có “của ăn, của để” do giá cả hàng hóa vùng biên bao giờ cũng rất đắt đỏ, mỗi ngày không kiếm được 100.000 đồng là đói”.
Đậu cách đó không xa là tàu mang số hiệu QN 9571, chủ là người đất Móng Cái, da đen nhẻm, tóc húi cua, cơ thể săm hình vằn vện. Khi được hỏi tên, tuổi, địa chỉ thì chủ tàu quắc mắt nhìn chúng tôi như người từ “trên trời rơi xuống”. Tuy nhiên, sau khi giới thiệu là làm bên ngành đường sông, thì chủ tàu mới cởi mở, tâm sư, đợt này “đói” quá, hàng hóa bị ứ đọng do các thương nhân Trung Quốc không thu mua nên phải vất vưởng trên sông Ka Long chờ thời cơ. Chủ tàu 9571 cho biết: “Chủ yếu hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc tại cửa khẩu Móng Cái là cao su, bột sắn, đường, lốp xe... Mà dân buôn Trung Quốc cũng lạ, khi cần, hàng đắt mấy cũng thu mua bằng hết, khi không cần, có bán rẻ, cho không cũng không lấy. Do đó, hàng hóa của tiểu thương Việt Nam muốn lưu thông sang Trung Quốc đều phải phụ thuộc vào phía đối tác, nếu không đành phải chở quay về cảng Hải Phòng ăn trực, nằm chờ”.
Rời dòng Ka Long, lên trụ sở làm việc của Cảng vụ đường thủy nội địa do Sở GTVT Quảng Ninh quản lý chỉ thấy có 2 nhân viên đang làm việc. Anh Trương Văn Thứ - Cảng vụ viên cho biết: “Hiện nay, trên dòng Ka Long giáp ranh với vùng biên giới Việt – Trung có khoảng 500 - 800 tàu thuyền hoạt động, công suất từ 50 - 150 mã lực và có tới hàng ngàn người hành nghề bốc vác thuê. Cuộc sống của lái tàu, bốc vác khá khó khăn, thu nhập bấp bênh, chủ yếu phụ thuộc vào các tiểu thương Trung Quốc thu mua hàng hóa, thuê chở sang biên giới. Phần lớn lái tàu, bốc vác thuê đều là người từ các tỉnh Nam Định, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hà Nam... đến đây mưu sinh.
Qua tìm hiểu, trên dòng Ka Long hiện có khoảng 12 cảng tiếp nhận hàng hóa trung chuyển giữa hai nước Việt – Trung, đặc biệt khi vận chuyển phải phụ thuộc rất nhiều vào con nước lên xuống. Hiện trên dòng Ka Long có 2 loại tàu chở container, đó là loại 800 tấn và 280 tấn, mỗi loại thường chở được 8 container. Anh Thứ cho biết, mỗi tháng trên dòng Ka Long có khoảng 500 - 800 lượt phương tiện qua lại, do đó tình hình giao thông phức tạp, nguy cơ TNGT tăng cao. Tuy nhiên, ý thức người điều khiển phương tiện lại khá thấp, trong khi đó công tác xử lý, chấn chỉnh vi phạm pháp luật ATGT gặp rất nhiều khó khăn. Anh Thứ lấy dẫn chứng, dòng sông Ka Long khi thủy triều lên rộng khoảng 120m, nhưng khi nước rút chỉ còn 60m, tàu thuyền đậu không theo hàng lối khắp hai bên lòng sông dài hơn 3km, làm thu hẹp luồng xuống 3 – 4m nên nguy cơ va chạm giao thông luôn rình rập. Thế nhưng, đa phần các phương tiện neo đậu tại đây đều thiếu thiết bị cứu sinh, như phao, áo phao, bình chữa cháy... Mặc dù vi phạm nhiều, nhưng từ đầu năm 2011 đến nay, Cảng vụ mới chỉ xử lý được 50 trường hợp vi phạm Luật GTĐT nội địa.
Đứng ở ngã ba sông Thác Hàn, khu vực thường xuyên xảy ra va chạm giao thông, ùn tắc do mắc cạn, ông Nguyễn Hoài Nhơn - Phó giám đốc Công ty Quản lý đường sông số 3 tâm sự, 3 năm trở lại đây, do kinh tế phát triển, kéo theo đó phương tiện thủy trung chuyển hàng hóa trên sông Ka Long tăng chóng mặt dẫn tới tình hình giao thông đường thủy có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường. Hệ lụy là mất trật tự ATGT đường thủy, một số phương tiện chở hàng nặng đâm vào cọc tiêu, biển báo rồi bỏ chạy đã gây tổn thất hàng trăm tỉ đồng của Nhà nước. Tàu, thuyền phát triển, bất cập trong công tác quản lý là những nguyên nhân trực tiếp gây ra hiện tượng ùn tắc đường thủy, mất trật tự ATGT, sạt lở bờ sông... làm gia tăng nguy cơ TNGT.
Theo: Bài và ảnh: Bình Lê - Huy Lộc
banduong.vn